مىشود . چون طبق اين سه جواب ، وجوب ذى المقدمه قبل از وقت ذى المقدمه فعلى شده است . آنچه در اين موارد كثيره وجود دارد اين است كه : اولا : اتيان به مقدمه قبل از اتيان به ذى المقدمه لازم است . ثانيا : اتيان ذى المقدمه از زمان وجوب ذى المقدمه متأخر است و هيچكدام از اين دو امر ، محذور نيست . پس المحذور ليس بلازم و اللازم ليس بمحذور . 4 ) جواب مرحوم صاحب حاشيه : « 1 » اساسا در اين موارد كثيره ، وجوب مقدمه ، وجوب غيرى مقدّمى نيست تا اشكال تقدم تابع بر متبوع لازم بيايد بلكه مقدمه وجوب نفسى تهيّئى دارد يعنى وجوب مقدمه قبل از وقت ، وجوب نفسى است نه غيرى و مصلحت نفسيه در مقدمه ، مهيا كردن مكلّف براى وارد شدن وجوب نفسى متعلّق به ذى المقدمه بعد از وقت بر اوست . « 2 » قوله : « ان قلت . . . » . اشكال بر صاحب فصول و مرحوم شيخ : « 3 » صغرى : اگر قبل از وقت ، ذى المقدمه وجوب داشته باشد ( چنان كه مقتضاى واجب معلق و واجب مشروط مرحوم شيخ همين است ) لازمه‌اش اين است كه تمامى مقدمات وجوديه‌ى ذى المقدمه نيز واجب باشد . كبرى : و اللازم باطل . نتيجه : فالملزوم مثله . توضيح صغرى و كبرى : وجوب غيرى مقدّمى معلول وجوب نفسى است . اگر قبل از وقت ، وجوب نفسى ثابت باشد ، وجوب غيرى مقدّمى نيز ثابت خواهد بود بدون اينكه بين مقدمات تفاوتى باشد . يعنى تمامى مقدمات مضيّقه و موسّعه حتى

--> ( 1 ) - اين جواب با عبارت « و لو فرض العلم . . . » بيان شده است . ( 2 ) - ر ك : هداية المسترشدين ، ص 217 - نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 331 . ( 3 ) - اين اشكال ، اشكال بر واجب معلق و واجب مشروط مرحوم شيخ است . هم اشكال و هم جواب آن در مطارح الانظار ، ص 54 آمده است ؛ ولى در نحوه‌ى تقرير اشكال از طرف صاحب كفايه تأمل است .